Rodzaje fundamentów
Fundamenty mają za zadanie przenosić obciążenia ze ścian i dachu na grunt. To jednocześnie gwarancja równomiernego osiadania altany, wiaty lub domku letniskowego. Odpowiednio dobrany rodzaj fundamentów oznacza gwarancję trwałości na lata. Jakie są rodzaje fundamentów i co trzeba o nich wiedzieć?
"Budowla zawsze zaczyna się od fundamentów."
Luigi Snozzi
Fundament łączy budynek z podłożem. Wyróżniamy fundamenty:
- Bezpośrednie (posadowione w gruncie stosunkowo płytko) przekazują obciążenia powierzchnią podstawy,
- Pośrednie (posadowione są stosunkowo głęboko) przekazują obciążenia przez pobocznicę fundamentu.
Najczęściej fundament złożony jest z ławy oraz ścian fundamentowych. W niektórych przypadkach na gruntach o słabej nośności i niejednorodnych, lepszym rozwiązaniem jest płyta fundamentowa.
Fundament bezpośredni
Do fundamentów bezpośrednich zaliczamy:
- ławy – typ fundamentów stosowany w budowie małej architektury ogrodowej, stosunkowo niedrogi i łatwy w wykonaniu. Ławy fundamentowe betonowe, zwykle zbrojone (cztery stalowe żebrowane pręty - min Φ (fi) 12 mm - połączone strzemionami) lub żelbetowe - rzadko stosowane w tak niewielkich konstrukcjach jak altany, wiaty czy domki letniskowe - (zbrojone poprzecznie w ramach wzmocnienia na gorszych jakościowo gruntach).
Szerokość ław fundamentowych jest na ogół przedmiotem obliczeń przenoszonych na nią obciążeń, jednak nie powinna być mniejsza niż 50 cm. Dobrze jest pod ławy fundamentowe wykonać warstwę betonu podkładowego o grubości 5-10 cm.
Wysokość ław betonowych nie powinna być mniejsza niż 30 cm. Na ogół ławy betonowe mają
wysokość przy której kąt α (patrz rysunek) spełnia warunek tg α > 1,5.
- płyty – żelbetowa monolityczna wylewana płyta betonowa, jest zbrojona stalowymi prętami, co nadaje stabilności i sprawia, że obciążenie budowli zostaje rozłożone równomiernie. W architekturze ogrodowej bardzo rzadko stosowany typ fundamentów.
- stopy – najpopularniejszy typ fundamentów stosowany w budowie altan i wiat ogrodowych. Stopy przenoszą na grunt obciążenia punktowe, np. ze słupów lub filarów. Mają one zwykle podstawę w kształcie kwadratu lub prostokąta, a w przekroju pionowym mają kształt prostokąta, trapezu lub schodkowy; zbrojenie stanowi siatka z prętów przy podstawie stopy.
Fundament pośredni
Pośrednio posadowione bywają słupy, pale, studnie. Pośredni fundament (zwany głębokim), ma przenosić obciążenia na głębokie warstwy gruntu w sytuacji, gdy grunt nie jest zwarty, stabilny i nośny lub gdy altana ogrodowa bądż wiata grillowa ma stanąć na skarpie.
Taki rodzaj fundamentów nie jest wybierany często, ponieważ ich koszt jest stosunkowo wysoki.
Fundamenty – jak je wykonać krok po kroku?
1. Usunięcie humusu - czyli warstwy ziemi roślinnej (tzw. czarnoziem), która sięga głębokości około 20-30 cm. Dopiero tak oczyszczony i wstępnie wyrównany grunt nadaje się do dalszych prac.
2.Wytyczenie budynku - na około 50 cm od przyszłego wykopu należy wbić paliki i przytwierdzić do nich poziome deski, by wyznaczyć ściany narożnikowych fundamentów.
Ile kosztuje wykonanie fundamentów?
1. Koszt budowy fundamentów
Betonowe ławy fundamentowe i ściany z bloczków betonowych to około 5-7 % całkowitych kosztów budowy altany lub wiaty. Fundamenty o prostej bryle i konstrukcji kosztują od 200 do 350 zł brutto za m³ (kubik), niemniej jednak w skomplikowanych fundamentach np. na nierównym terenie (na skarpie) koszty te mogą wzrosnąć nawet trzykrotnie.
Stopy fundamentowe (wylewane punktowo pod słupy bądź filary konstrukcji drewnianych) to tańsze oraz mniej pracochłonne rozwiązanie. Mniejsze gabarytowo fundamenty bezpośrednio obniżają (nawet o 30%) koszty ich wykonania.
Płyty fundamentowe są droższe niż ławy fundamentowe. Ich koszt to około 200-230 zł/m². Są jednak takie sytuacje, w których cena wykonania płyty wzrasta do nawet 400 zł/m².
Wspomniane kwoty to koszty samego betonu. Do tego należy dodać:
2. Koszt podsypki na grubości od 5 do 10 cm - około 30 zł./m²;
3. Koszt drutów zbrojeniowych (prętów żebrowanych) - około 6 zł/mb za pręt Φ (fi) 12 mm;
4. Koszt deski szalunkowej - za grubość deski 2,5 cm - około 25 zł/m²;
5. Koszt kotew montażowych (podstaw słupa) - od 20 do 70 zł/sztukę.
Na poziomych deskach mocujemy mocne sznurki. Punkty przecięcia sznurków to właśnie narożniki ścian fundamentowych. Tak przygotowany teren pozwala na wykonanie wykopów.
3. Wykonanie wykopów - w tego typu niewielkich konstrukcjach ogrodowych wykop wykonujemy zazwyczaj ręczne. Ważne jest, aby podczas planowania wykopu prawidłowo określić głębokość fundamentu.
Określenie maksymalnej głębokości przemarzana gruntu jest jednym z podstawowych elementów prawidłowego wykonania fundamentów. Przemarzanie gruntu może prowadzić do powstawania wysadzin mrozowych, polegających na podnoszeniu się ku górze powierzchni gruntu, spowodowanego zamarzaniem występującej w nim wody.
W Polsce występują cztery strefy przemarzania gruntu.
- I strefa (80cm) - województwa: zachodniopomorskie, lubuskie, większość województwa dolnośląskiego i wielkopolskiego, zachodnią część województwa pomorskiego i kujawsko-pomorskiego;
- II strefa (100cm) - województwa: lubelskie, łódzkie, mazowieckie, znacząca część województwa pomorskiego, kujawsko-pomorskiego, warmińsko-pomorskiego, opolskiego, śląskiego, świętokrzyskiego oraz małopolskiego i podkarpackiego;
- III strefa (120cm) - południowa część województwa małopolskiego i podkarpackiego, znaczna cześć województwa podlaskiego i kujawsko-pomorskiego oraz cześć województwa świętokrzyskiego;
- IV strefa (140cm) - północno-wschodni fragment naszego kraju, tj. część województw kujawsko-pomorskiego i podlaskiego.
4. Ułożenie szalunków. Po wykopaniu ziemi na odpowiednią głębokość i wytyczonym obrysie, należy wykonać ławy fundamentowe. W tym wypadku szalunki mogą być:
- ziemne – na zwartym i twardym gruncie,
- drewniane – na gruncie gorszej jakości.
5. Ułożenie prętów zbrojeniowych. Przygotowanie zbrojenia to ważny etap prac nad fundamentami. Wykonujemy je zazwyczaj z czterech drutów zbrojeniowych (prętów żebrowanych) o przekroju Φ (fi) 12 mm, połączonych strzemionami w rozstawie 40-60 cm. Same pręty należy układać w osi ław (lub słupów fundamentowych, jeśli wybierzemy taki typ fundamentów), na dystansach, które zapewnią właściwe otulenie prętów betonem.
Pamiętaj także o zapewnieniu ciągłości zbrojenia ław w miejscach ich połączeń oraz w narożnikach.
6. Wylewka betonowa. Po uzbrojeniu fundamentów należy je zalać mieszanką betonową.
Może to być:
- gotowa mieszanka betonowa pakowana w workach 25 kg dostępna w marketach budowlanych,
- zamówiony gotowy do wylania beton z pobliskiej betoniarni,
- samodzielne wykonany beton C16/20 w skład którego wchodzi: cement, kruszywo oraz woda.
Aby z poszczególnych składników powstała jednolita masa, decydujące znaczenie ma zastosowanie odpowiednich proporcji. Zasadniczo zalecamy mieszankę w proporcji 1:4, co oznacza, że do jednej łopaty cementu dodaje się cztery pełne łopaty piasku lub żwiru.
Proporcje betonu przeliczone na wiadra w przypadku betonu C16/20 to:
- 25 kg cementu (1 worek),
- 4 wiadra 10-litrowe piasku,
- 8 wiader 10-litrowych żwiru 2/16,
- 10-12 l wody (zależnie od wilgotności piasku).
Proporcje betonu przeliczone na łopaty w przypadku betonu C16/20 to:
- 25 kg cementu (worek),
- 6 łopat piasku,
- 10 łopat żwiru,
- 12 l wody.
Beton w zależności od warunków budowy możemy mieszać ręcznie (łopatami) bądż w betoniarce. Czas mieszania betonu w betoniarce wynosi 2-5 minut.
Ogólne zasady mówią, że:
- im więcej cementu użyjesz (lub lepszej klasy C20/25, C25/30), tym twardszy będzie beton,
- im bardziej płynny jest świeży beton, tym łatwiejsze jest późniejsze betonowanie. Jednak czas schnięcia takiego betonu jest wówczas znacznie wydłużony.
Do betonu możemy również zastosować domieszki polepszające: uplastyczniające, wodoodporne, mrozoodporne itp.
W trakcie wylewania betonu warto zadbać również o jego odpowiednie odpowietrzenie. Wykonuje się to przy użyciu wibratora buławowego zagłębianego w betonie. Po upływie około tygodnia od wylania fundamentów, można zdemontować przygotowany wcześniej drewniany szalunek.
drewniane-projekty.pl